Hoofdredacteuren Vrij Nederland en HUMAN lanceren fonds voor onderzoeksjournalistiek: “Democratie kan niet zonder goede, onafhankelijke journalistiek”

  • Journalist Jeroen Smit en hoofdredacteuren Ward Wijndelts van Vrij Nederland en Marc Josten van HUMAN hebben een fonds opgericht met als doel onderzoeksjournalistiek te steunen en verwezenlijken.
  • De stichting heet Stichting Henk en Ada Randwijk, en is vernoemd naar de oud-hoofdredacteur van Vrij Nederland, en zijn vrouw, die onderdeel was van de verzetsgroep van Vrij Nederland in de Tweede Wereldoorlog.
  •  De stukken die met behulp van het fonds worden geschreven, zullen verschijnen op de website van Vrij Nederland. Ook wordt gekeken naar mogelijke samenwerkingen met andere partijen.

Eindelijk hard onderzoek naar nepnieuws: het bereikt veel mensen, maar niemand wordt er mee overspoeld

  • Politicologen van drie universiteiten analyseerden de browsegeschiedenis van 2.525 Amerikanen in aanloop naar de verkiezingen van 2016
  • Een op de vier kwam in die periode aanraking met minstens één nepnieuwsverhaal, veelal via Facebook
  • Onder Clinton-stemmers was de portie nepnieuws in hun mediadieet slechts 1 procent, onder Trump-stemmers 6 procent
  • Dat klinkt geruststellend, maar nepnieuws vaak wel een grotere impact dan regulier nieuws – denk aan pizzagate
  • Hoe extremer de politieke affiliatie, hoe meer nepnieuws men slikt: 65 procent van het nepnieuws werd geconsumeerd door de meest conservatieve 10 procent
  • Ook interessant: de zestigplussers bleken veel vatbaarder voor onzin dan de jongeren

RTV Noord liet in een reportage een vuurwerkdeskundige een dubbelrol vervullen als anonieme verkoper van illegale explosieven

  • In het item koopt een verslaggever explosieven van een onherkenbaar gemaakte man. Daarnaast interviewt hij een vuurwerkverkoper van de winkel Elle Westra Scooters, die vertelt dat illegaal vuurwerk ‘levensgevaarlijk’ is.
  • Maar een bedrijfslogo op de trui van de onherkenbare man verraadt dat het één en dezelfde persoon is.
  • Ofwel het item is dus in scène gezet, door de scooterverkoper te laten doen alsof hij een illegale handelaar is, ofwel de man beunt daadwerkelijk illegaal bij, maar RTV Noord zette ze als twee verschillende personen neer. Beide scenario’s zijn eigenlijk even bizar.
  • De hele zaak werd aan het rollen gebracht door het Groningse stadsblog Sikkom.
  • Een toelichting van RTV Noord-hoofdredacteur Mischa van den Berg maakt het er niet veel duidelijker op: “Voor de uitwerking van de videobijdrage zijn keuzes gemaakt die journalistiek laakbaar zijn en die niet passen bij de normen en waarden die Noord hanteert. Daardoor is een overigens journalistiek zuiver uitgevoerd onderwerp in een kwaad daglicht komen te staan.”
  • Dinsdagmiddag heeft het verhaal nog een extra staartje gekregen: de verslaggever van dienst, Rob Mulder, blijkt in ruil voor een gratis vuurwerkpakket reclame op zijn Facebookpagina te hebben gemaakt voor Elle Westra
  • RTV Noord laat nu opniéuw onderzoek doen, dit keer extern

Duitsland gaat Facebook en YouTube miljoenenboetes uitdelen wanneer ze haatzaaierij en andere illegale content verzuimen snel te verwijderen

  • Op 1 januari is de wet (en tevens tongbreker) Netzwerkdurchsetzungsgesetz van kracht gegaan
  • Sites die op illegale content worden gewezen, moeten deze binnen 24 uur verwijderen. Zo niet, dan volgt een boete tot 50 miljoen (!) euro
  • De wet geldt alleen voor sites met meer dan twee miljoen gebruikers, van Facebook en YouTube tot Flickr en Vimeo
  • Als Duitse internetters content tegenkomen die in strijd is met de Netzwerkdurchsetzungsgezetz, kunnen ze dit melden bij de autoriteiten
  • Facebook Duitsland zou al honderden extra mensen hebben aangenomen om met de klachten te kunnen dealen

Volgens dit onderzoek ontstaat overdrijving in gezondheidsnieuws vaak bij de persberichten van onderzoekers zelf

  • Overdreven berichtgeving is een bekende klacht over wetenschapsjournalistiek, maar de rol van de wetenschap zelf lijkt minstens even groot
  • Een team van de Universiteit Leiden analyseerde 129 persberichten van universiteiten en universitaire medische centra, en 185 nieuwsberichten die daaruit voortvloeiden
  • 29 procent van de nieuwsberichten bleek overdreven, maar voor 20 procent van de persberichten gold hetzelfde
  • Volgens de onderzoekers gaat overdrijving in de media bovendien “sterk gepaard” met overdrijving in het persbericht
  • Onder meer doordat te sterk aangezette onderzoeksconclusies meer kans maken op media-aandacht
  • Nu maar hopen dat de Universiteit Leiden dit allemaal niet overdrijft

Radio 1 kondigt dagelijkse podcast aan en investeert in onderzoeksjournalistiek

  • Zendermanager Laurens Borst schrijft in een nieuwjaarsblog dat NPO Radio 1 in 2018 met “nog veel meer” exclusieve programma’s via podcast komt, waaronder dus een dagelijkse.
  • Daarnaast wordt er meer geld uitgetrokken voor onderzoeksjournalistiek, terwijl er medio 2017 nog sprake van was dat de zendtijd voor de belangrijkste onderzoeksprogramma’s,  Reporter Radio en Argos, zou halveren. Het beleid is kennelijk gekanteld.

Duitse publieke omroep moet stap terug doen op internet wegens oneerlijke concurrentie met kranten

  • In Duitsland heeft de rechtbank bepaald dat Tagesschau, het journaal van de publieke omroep ARD,  zich online moet beperken omdat hun gratis app “op ontoelaatbare wijze op de pers” lijkt.
  • De rechtszaak was aangespannen door krantenuitgevers. Zij verwijten de publieke omroep oneerlijke concurrentie, omdat de kranten online moeten concurreren met een nieuwsdienst die door overheidsbijdragen niet afhankelijk zijn van de vrije markt.
  • In Nederland speelt een vergelijkbare discussie. In november stuurden de vijf grootste kranten een brief naar minister Slob met een verzoek om de online activiteiten van de omroepen te beperken.
  • “Belastinggeld kan beter besteed worden dan aan het concurreren van NRC, de Volkskrant, Trouw, De Telegraaf en AD“, vinden de kranten.

Eric Schmidt legt functie als bestuursvoorzitter bij Alphabet neer: “Toezicht van een volwassene is niet meer nodig”

Topman Eric Schmidt doet een stap terug binnen Alphabet, het moederbedrijf van Google. Vanaf januari gaat hij verder als technisch adviseur. Als vervanging selecteert het bedrijf naar verwachting een voorzitter zonder managementfunctie.  Schmidt kwam in 2001 bij Google binnen als CEO, toen het bedrijf nog maar  een paar honderd werknemers had. Die functie bekleedde hij tien jaar, waarna hij in bestuursvoorzitter werd.  

Bij het AD, de Volkskrant en de regionale dagbladen van De Persgroep verdwijnen volgend jaar zestig banen

De Persgroep denkt door efficiënter te werken het verlies van mankracht op te kunnen vangen. Verder gaat de focus meer liggen op online video en wordt er onderzocht of artikelen van de Volkskrant ook doorgeplaatst kunnen worden in het AD. De NVJ roept leden op voorlopig geen individuele vertrekregelingen te accepteren, en wil met De Persgroep in gesprek over een sociaal plan.

Reclame Code Commissie: Google gaf gebruikers ten onrechte het idee dat bewaren van gegevens kon worden uitgeschakeld

Via advertenties waarop een schuifknopje stond afgebeeld, liet Google gebruikers denken dat zij zelf konden kiezen of hun zoekgegevens werden opgeslagen. Ten onrechte, oordeelt de Reclame Code Commissie. Het bedrijf bewaart gegevens, ongeacht de instellingen van gebruikers. De commissie onderzocht de advertenties naar aanleiding van een klacht van advocaat Otto Volgenant: “Ik stoorde me eraan dat Google een belofte deed die het niet waarmaakte”, zegt hij in NRC. “Het businessmodel van Google is dat je als consument gratis kunt zoeken op internet, maar je wel betaalt met privacy.” Google geeft aan de uitspraak zorgvuldig te bestuderen.