Ook goed nieuws over Vrij Nederland

Volgende week zaterdag is het tweede kerstdag, dus dit is de laatste medianieuwsbrief van 2015! Ik be
Ernst-Jan Pfauth
Ook goed nieuws over Vrij Nederland
Door Ernst-Jan Pfauth • Editie #18
Volgende week zaterdag is het tweede kerstdag, dus dit is de laatste medianieuwsbrief van 2015! Ik begon op zaterdagmorgen 22 augustus met deze mails om mezelf te dwingen op de hoogte te blijven van de belangrijkste innovaties in de media en journalistiek. Maar ik had niet kunnen bevroeden dat jullie na achttien afleveringen met z'n elfhonderden zouden meelezen! Dank daarvoor. Net zoals voor de tips die jullie me toesturen. Blijf die vooral mailen naar ernst-jan@pfauth.com (ook nieuwtjes over een mooi project waar je zelf aan werkt).

Deze week kwam het verdrietige nieuws dat Vrij Nederland journalisten moet ontslaan en dat de ijzersterke hoofdredacteur vertrekt. Er was gelukkig ook goed nieuws: VN wordt een maandblad. En dat betekent - mits goed uitgevoerd - dat Vrij Nederland eindelijk toegankelijker in prijs gaat worden. 
Stel dat je een trouw lezer van VN was (wat niet zo moeilijk is, met de beste profielen en interviews van Nederland). De sprong van niets betalen (of een beetje via Blendle) naar abonnee bestond uit het betalen van 120 euro per jaar voor een digitaal abonnement. Dat is duurder dan Netflix, of bijna alle muziek ter wereld (Spotify), of twee keer De Correspondent. Die prijs lag waarschijnlijk zo hoog omdat er angst was voor kannibalisatie op het papieren abonnement van 205 euro per jaar. 
VN werkt met een uitstekende digitale partner samen die begrijpt dat een site nooit af is (Digital Natives). Als het medium nu vol inzet op een spannende en betaalbare publicatie, waar journalisten actief deelnemen aan discussies met leden, het nieuwe medium gebruiken om hun journalistiek te verrijken en het maandblad als een compilatie beschouwen van wat er online gebeurde, ben ik optimistisch. Ik zie dagelijks bij De Correspondent dat er weer veertig nieuwe mensen zijn die daarvoor besluiten te betalen (en dat we van het totale ledenbestand 17 fulltime journalisten kunnen betalen).
Wat er vooral niet moet gebeuren: dat alle journalisten hun energie richten op het maandblad en het web alleen blijven gebruiken voor af en toe en blogje.  Dan vrees ik dat 2016 het laatste jaar wordt voor VN.
Dit is een bizar verhaal over internetsterren die niet rond kunnen komen. Ze klussen bij, bijvoorbeeld als serveerster, om de huur te betalen. Vaak komen hun twee identiteiten samen. Dan moet zo'n internetster met fans op de foto, met de vieze borden soms nog in de hand. Een YouTube-ster die bij Starbucks werkte, moest ontslag nemen omdat fans haar rooster uit hun hoofd hadden geleerd.
Het artikel leest niet alleen heel fijn weg, het was voor mij ook een eye-opener dat de meeste sociale-media-sterren niet rond kunnen komen. We kennen natuurlijk alleen succesnummers als Enzo Knol (die volgens Quote goed is voor ’tonnen per jaar’), maar daaronder bestaat een middenklasse van onderbetaalde beroemdheden. Kijkers worden kwaad als de YouTube-sterren sponsordeals sluiten, en tegelijkertijd past het niet bij hun imago om over deze problemen te praten. 
Je hoort hier en daar de eerste geruststellende woorden over adblockers. ‘Gewoon een hype’, zei de uitgever van Nu.nl een aantal weken geleden in deze nieuwsbrief. Deze sterke analyse op Monday Note toont aan dat het ergste nog moet komen. Ten eerste proberen webgiganten als Alibaba (en trouwens ook Apple) zelf adblockers te faciliteren (zodat ze controle krijgen over welke advertenties later wél door de block heen komen, of omdat concurrenten zeer afhankelijk zijn van online ads). En ten tweede neemt de populariteit van een adblocker toe die op mobiel netwerkniveau al ads blokkeert. Shine heet deze blocker. De pitch naar netwerkaanbieders is dat ze door Shine minder dataverkeer naar hun klanten hoeven te sturen (want ze hoeven al die zware advertenties niet in te laden). Een provider met 14 miljoen klanten heeft de software al geïnstalleerd.  

Als er zulke belangen op het spel staan weet je: dit is nog maar het topje van de ijsberg.
NRC hoofdredacteur Peter Vandermeersch vertelt in dit interview over de nieuwe nrc.nl. De paywall heeft tussen de lancering op 13 oktober en 11 november 850 nieuwe abonnee’s opgeleverd (a €14,50 per maand). 
Dat zou betekenen dat nrc.nl nu ongeveer (850 abonnees / 4 weken =) 212 nieuwe abonnees per week erbij krijgt. Maar de nieuwigheid van de eerste weken zorgt natuurlijk voor een grotere aanwas. Misschien dat hoofd Lezersmarkt Xavier van Leeuwe daarom een wat lager werftempo als ambitie lijkt te hebben gesteld. Hij mailde me namelijk de verwachting eind volgend jaar 6.000 nieuwe abonnementen geworven te hebben. Dat zou neerkomen op een werftempo van 85 abonnementen per week (6000 - 850 al bestaande abonnee’s / 60 resterende weken).  Elke abonnee zit er minimaal een jaar aan vast, dus in december 2016 heeft nrc.nl dan (6000 abonnees * €14,50 * 12 maanden) net iets meer dan een miljoen binnengehaald. Daar gaat wel nog btw van af (21 procent, want digitale journalistiek). Dan kom je op 8,5 ton uit. 
Ik denk dat de paywall van nrc.nl nog wel verbeterd wordt. Nu worden ook artikelen die niet zo uniek zijn - bijvoorbeeld een nieuwsstukje over het ontslag van een voetbalcoach - meegenomen in het maximaal aantal artikelen dat een lezer gratis mag zien. Logischer zou zijn om tot zulke berichten gewoon onbeperkt toegang te verlenen en vervolgens in die stukken te linken naar bijvoorbeeld een uniek interview met die coach, waar je wél abonnee voor moet zijn. 
Dat was ’m voor deze week. Ik wens jullie een gezellige kerst toe, en we spreken elkaar in het nieuwe jaar!
Met een hartelijke groet,
Ernst-Jan Pfauth
PS. Dit is trouwens nog een aardige podcast van de superpessimistische mediaverslaggever John Herrman. Hij interviewt mediaprofessor Clay Shirky over hoe je de toekomst van media kunt voorspellen (en welke verkeerde voorspellingen in het verleden zijn gemaakt). 
Hoe vond je deze editie?
Ernst-Jan Pfauth
Elke zaterdagmorgen stuur ik je De Medianieuwsbrief, met de interessantste artikelen over innovatie in de media.
Gemaakt door Ernst-Jan Pfauth met Revue. Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier. Als je deze nieuwsbrief niet meer wilt ontvangen, dan kun je je hier afmelden.